NỐI TRUYỀN THÍCH-CA CHÁNH PHÁP, ĐẠO PHẬT KHẤT SĨ VIỆT NAM.

Đạo phật khất sĩ / Đạo tràng Tịnh xá / HỆ THỐNG TỰ VIỆN - TỊNH XÁ của PGKS

, Thứ Hai 2011-09-16

 

TÌM HIỂU SƠ LƯỢC HỆ THỐNG TỰ VIỆN - TỊNH XÁ

CỦA HỆ PHÁI KHẤT SĨ VIỆT NAM

 

KS. Minh Bình

 

Để cung cấp cho mọi người một số kiến thức phổ thông về hệ thống tự viện – tịnh xá của Hệ phái Khất sĩ, sau đây chúng tôi sẽ trình bày vắn tắt về danh hiệu, mô hình và ý nghĩa của tịnh xá. Đồng thời, chúng tôi cũng lược nêu ra các tịnh xá trụ sở của sáu giáo đoàn Tăng và một giáo đoàn Ni trực thuộc Hệ phái Khất sĩ Việt Nam.

 

 

1. DANH HIỆU TỊNH XÁ

 

Danh hiệu tịnh xá thường có hai chữ. Trước đây, Tổ sư đã đặt danh hiệu các tịnh xá là gồm có chữ Ngọc đứng đầu, để ẩn dụ rằng các ngôi đạo tràng tịnh xá là nơi hoằng hóa đạo đức, lợi lạc quần sanh, có giá trị như là những viên ngọc quý trong thế gian. Còn chữ thứ hai, Tổ sư và các trưởng lão Tăng Ni đã tùy nghi dùng tên địa phương của tịnh xá đó, hoặc là một chữ có ý nghĩa về pháp, về đạo đức, mang hoài bão của người khai sáng hay tâm nguyện chung của đồng bào Phật tử địa phương… để ghép với chữ Ngọc.

 

Như các tịnh xá sau là mang tên của địa phương: tịnh xá Ngọc Bình và Ngọc Dương tại Bình Dương, tịnh xá Ngọc Long và Ngọc Khánh tại Long Khánh, tịnh xá Ngọc Phụng và Ngọc Hiệp tại Phụng Hiệp, tịnh xá Ngọc Ninh và Ngọc Thuận tại Ninh Thuận, tịnh xá Ngọc Đà tại Đà Lạt, tịnh xá Ngọc Nhơn tại Quy Nhơn, tịnh xá Ngọc Kỳ tại Tam Kỳ, tịnh xá Ngọc Tiên tại Hà Tiên…

 

(Hay Ngọc Châu - Châu Đốc, Ngọc Giang - An Giang, Ngọc Hà - Đồng Hà, Ngọc  An - Dĩ An, Ngọc Hòa - Biên Hòa, Ngọc Khánh - Tân Phước Khánh, Ngọc Phước - Phước Long, Ngọc Tháp - Tháp Chàm, Ngọc Xuân - Xuân Lộc, Ngọc An - Tân An, Ngọc Cầu - Cầu Kè, Ngọc Đức – Thủ Đức, Ngọc Hải – Long Hải, Ngọc Lộ – Cam Lộ, Ngọc Mỹ – Mỹ Tho, Ngọc Phú – Châu Phú, Ngọc Quảng – Quảng Ngãi, Ngọc Sơn – Bồng Sơn, Ngọc Trảng – Trảng Bàng, Ngọc Vinh – Trà Vinh, Ngọc Yên – Phú Yên, Ngọc Điểm – Bà Điểm, Ngọc Điền – Long Điền, Ngọc Ninh – Tây Ninh, Ngọc An – An Khê, Ngọc Trang – Nha Trang…)

 

 

Còn nhiều tịnh xá đã được đặt tên như trường hợp thứ hai: Ngọc Pháp, Ngọc Tâm, Ngọc Thiền, Ngọc Viên, Ngọc Quang, Ngọc Đăng, Ngọc Liên, Ngọc Phương…

 

Ngoài ra, có một vài tịnh xá, tịnh thất không đặt tên theo truyền thống trên, như: tịnh xá Mộc Chơn (tịnh xá đầu tiên của Đạo Phật Khất Sĩ), tịnh xá Trung Tâm (trụ sở Hệ phái), tịnh xá Kỳ Viên (GĐ. V), tịnh xá Trúc Lâm (GĐ. II), tịnh xá Lộc Uyển (GĐ. VI), tịnh thất An Lạc (GĐ. I), tịnh thất Hoa Nghiêm (GĐ. IV)…

 

 

 

2. TỔ ĐÌNH VÀ CÁC TRỤ SỞ TRONG HỆ PHÁI KHẤT SĨ:

 

- Tổ đình Hệ phái: TX Ngọc Viên, Xóm Chài, P.2, thành phố Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long.

 

- Trụ sở Hệ phái:

·        TX. Trung Tâm, 21 Nguyễn Trung Trực, P.5, Q. Bình Thạnh, Tp. Hồ Chí Minh.

·        Pháp viện Minh Đăng Quang, 505 Xa lộ Hà Nội, P. An Phú, Q.II, Tp.  Hồ Chí Minh.

 

- Trụ sở 7 giáo đoàn Phật giáo Khất Sĩ:

·        GĐ. I: TX Ngọc Viên, Vĩnh Long.

·        GĐ. II: TX Ngọc Đăng, 558 Bùi Đình Tuý, P.12, Q. Bình Thạnh, Tp. HCM.

·        GĐ. III: TX Ngọc Tòng, thôn Lương Hòa, xã Vĩnh Lương, Tp. Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa.

·        GĐ. IV: TX Trung Tâm, Q. Bình Thạnh, Tp. HCM

·        GĐ. V: TX Trung Tâm, 570/2F Hùng Vương, P.13, Q.6, Tp. HCM.

·        GĐ. VI: TX Lộc Uyển, 463-465 Hùng Vương, P.12, Q.6, Tp. HCM.

·        Giáo đoàn Ni giới Khất Sĩ: TX. Ngọc Phương, 498/1 Lê Quang Định, P.1, Q. Gò Vấp, Tp. HCM.

 

 

 

3. MÔ HÌNH TỊNH XÁ ĐẶC THÙ:

 

Khi kiến lập cơ sở hạ tầng cho Đạo Phật Khất sĩ, Tổ sư Minh Đăng Quang đã phác hoạ mô hình tịnh xá như sau:

 

… Tại chỗ trụ: Trong đó có nhà tịnh xá, xây tháp thờ Pháp của chư Phật quá khứ. Tháp phải mười ba từng (vì đức Như Lai là ngôi vị thứ 13 của chúng sanh tiến lên từ nấc), tháp phải mở trống bốn cửa. Nơi đó chỉ để kinh sách hoặc cốt tượng Phật. Tháp bề cao ba thước, chưn rộng vuông một thước tám. Tịnh xá phải tám thước, vuông bốn phía, hình bát giác. Có nhà giảng thuyết pháp, góc vuông mười sáu thước. Có nhà độ cơm nghỉ mát bề ngang tám thước, bề dài mười sáu thước (ba cái này gọi là nhà Tam bảo), và có nhà thờ riêng cho cư gia, bề dài tám thước, bề ngang bốn thước.

 

 

Phía trước, bên trái có nhà thiện nam, bên mặt có nhà tín nữ. Phía sau, bên mặt có cốc nghỉ chơn cho Ni lưu, bên trái có cốc của Tăng. Có hồ sen, núi đất, có ao rạch hoặc suối, có cây cao bóng mát gió thanh, xa nhà bá tánh trăm thước, trống trải giữa trời, không trồng bông trái. Xa núi, xa chợ, cảnh giữa vườn rừng, đó mới là nơi thiền định đáng làm chỗ trụ. Đất rộng trăm thước, không thú dữ, xa tôn giáo, tránh binh gia, gần xóm người hiền, tránh xa trộm cướp, chẳng cận đường đi, không xây tường gạch, nóc ngói, chỉ cất dùng cây, ván, lá. Cốc phải lót sàng, xa mồ mả trăm thước. Nhà tiêu hướng Đông-Nam, nhà tắm phía Tây-Bắc, nhà bếp để hờ nấu nước, thuốc, phương Đông-Bắc. Chỗ để đồ vật Giáo hội tại Tây-Nam. Mặt tiền Tam bảo ngay phía Tây, lưng trở lại Đông; thiện nam phương Nam, tín nữ phương Bắc. Có cốc Tăng ở, chung quanh có hàng rào cao hai thước làm ranh. Thiện nam, tín nữ, Ni lưu chẳng được nghỉ đêm trong vuông chùa cổng rào, sáng 7 giờ mở ra, chiều 5 giờ đóng lại, để yên cho các sư tu tịnh.

 

Trong mô hình này có những điều đặc biệt:

 

- Có chỗ riêng biệt cho chư Tăng, chư Ni, thiện nam và tín nữ. Như vậy, Tổ sư thiết lập mỗi đạo tràng là cho cả tứ chúng.

 

- Phải tìm và tạo cảnh thanh tịnh để làm nơi thiền định. Đây đúng thật là “tịnh xá”, là một nơi “xa tôn giáo”…

 

- Kiến trúc hình bát giác đã trở thành nét đặc trưng của các tịnh xá đạo tràng. Trong đó, nhà bát giác tượng trưng cho Bát chánh đạo; cổ lầu tứ giác tượng trưng cho Tứ diệu đế; bốn cột lớn giữa nhà bát giác tượng trưng cho tứ chúng Phật tử cùng nhau nâng đỡ ngôi nhà Phật pháp; nóc tháp thờ Pháp có mười ba tầng tượng trưng cho mười ba nấc thang tiến hóa tâm linh của chúng sanh hữu tình: từ lục phàm lên tứ Thánh và tam Tôn. (Lục phàm: cảnh giới địa ngục, quỷ đói, súc sanh, thần A-tu-la, người, trời. Tứ Thánh: Thánh Vào dòng, Thánh Một lần tái sanh, Thánh Không tái sanh cõi này, Thánh Vô sanh A-la-hán. Tam Tôn: Thánh Duyên Giác, Thánh Bồ-tát, Đại Thánh Như Lai.)

 

- Ngoài nhà Tam Bảo là chánh điện, giảng đường và Tăng xá ra, Tổ sư còn hoạch định cả cốc cho Ni lưu, nhà thiện nam, nhà tín nữ, nhà thờ cho cư gia, nhà bếp, nhà tắm, nhà tiêu… Như vậy, mô hình tịnh xá đã được Tổ sư phác họa tương đối đầy đủ.

 

- Trong dòng tiến triển tất yếu của cuộc sống, các tịnh xá sau này đã được kiến thiết linh hoạt, không cứng nhắc theo thước tấc và vị trí, hay loại vật liệu mà Tổ sư đã phác họa.

 

 

 

4. VỊ TRÍ NGÔI TỊNH XÁ TRONG LÒNG NGƯỜI VÀ TRONG XÃ HỘI:

 

Điều rất quan trọng là ngoài việc phải thông hiểu về guồng máy chung, thì một người lãnh đạo còn phải biết rõ ý nghĩa của cơ sở mà mình đang quản lý điều hành. Như vậy, một vị trụ trì tịnh xá phải biết ngôi tịnh xá nói chung và ngôi tịnh xá do mình quản lý nói riêng có ý nghĩa, có vị trí như thế nào trong lòng người và trong xã hội.

 

Khi nói rằng tịnh xá đạo tràng là một viên ngọc quý giữa cõi trần, thì thật sự ta chưa nêu được hết những ý nghĩa cụ thể của nó. Tịnh xá, trước hết là một tự viện cơ sở trực thuộc Hệ phái Khất sĩ, đồng thời nằm trong khuôn khổ của Giáo hội Phật giáo Việt Nam. Đối với chính quyền, thì tịnh xá được xem như một cơ quan, vì nó có tầm vóc lớn hơn một ngôi nhà. Đối với xã hội, thì tịnh xá có thể xem như là một tụ điểm văn hóa hay một di tích lịch sử. Còn đối với mọi người bình dân, thì tịnh xá đơn giản chỉ là một ngôi chùa, nơi thờ Phật, nơi tu hành…

 

 

Sau khi xác lập những ý nghĩa trên đây của một ngôi tịnh xá, ta mới thấy được vị trí thật sự của nó, qua mọi góc độ. Tùy theo tầm nhìn khác nhau của mỗi người, mà tịnh xá trở thành biểu tượng của đạo đức, biểu tượng cho văn hóa nghệ thuật của dân tộc, nơi tìm lại thăng bằng cho tâm hồn, nơi thỏa mãn nhu cầu tín ngưỡng, nơi để liên hệ công việc, nơi để kêu gọi quần chúng, hay là nơi giúp con người siêu sinh liễu tử…

 

Như vậy, tịnh xá là nơi để cho những tâm hồn hướng thiện quy tụ về, với những nhu cầu tinh thần của họ, rất đa dạng. Đồng thời, trong thế giới tương đối này, tịnh xá cũng có thể là nơi để cho những tâm hồn bất thiện chú ý, tranh chấp… Do vậy, một vị trụ trì cần phải biết những điều này để quản lý tịnh xá tốt đẹp hơn.

 

 

----------------------------------